ABD Kongresi’nde Tarihi Gün

ABD Kongresi’nde Tarihi Gün

Dış politika, ABD Temsilciler Meclisi Dış İlişkiler Komitesi’nde bugün oylanacak ‘Ermeni soykırımı tasarısı’na kilitlendi. Ankara, komitede ‘evet’çiler ile ‘hayır’cıların oranı eşit durumda olsa da, tasarının geçme ihtimalini gözardı etmiyor. Başkentte, komiteden geçmesi halinde, ABD Başkanı Barack Obama’nın Temsilciler Meclisi Genel Kurulu ve Kongre sürecinde tasarıya müdahalesi beklenmiyor.

Hükümet, Başkan Obama’nın, son onay için önüne geldiğinde tasarıyı geri çevirmesini umut ediyor. Aksi m durumda Ankara, ABD’yi yakından ilgilendiren dış konularda ‘gözden geçirme’ politikasını devreye sokmayı planlıyor.

Son ana kadar abluka

Washington’da bulunan TBMM Dışişleri Komisyonu Başkanı Murat Mercan başkanlığındaki Türkiye parlamenter heyeti ile Washington Büyükelçisi Namık Tan da, son ana kadar hem ABD’de etkili Yahudi lobileri hem de komitede rengini belli etmeyen üyeleri ablukaya aldılar. Ankara’da da Dışişleri Müsteşarı Feridun Sinirlioğlu, ABD Büyükelçisi James Jeffrey üzerinden Washington üzerindeki baskıyı artırdı.

Ankara’nın ‘B planı’

Ankara, Başkan Barack Obama’nın şu ana kadar Türkiye’nin beklediği tutumu göstermemesini, iç politikadaki zor duruma bağlıyor. Obama yönetimi soykırım tasarısı konusunda beklenen girişimi yapmadığı takdirde, Ankara’nın masaya yatıracağı ‘gözden geçirme’ politikasının belli başlı unsurları şunlar:

– Kafkasya’da huzur ve istikrarın sağlanmasında Türkiye ile Ermenistan arasında imzalanan protokollerin hayata geçirilmesi önemli. Bu durumda Ermenistan’la imzalanan protokoller Meclis’in tozlu raflarında beklemeye bırakılabilir. ABD Irak tezkeresinde 1 Mart’ta yaşananı unutmamalı.

– ABD’nin önümüzdeki yıl Irak’tan çekilirken Türkiye’den isteyeceği destek ile Afganistan’daki askeri ve idari anlamdaki işbirliği gözden geçirilebilir, m İran’ın nükleer faaliyetleri ile Ortadoğu barış sürecinde Türkiye’nin oynadığı roller yavaşlayabilir.

– NATO Savunma Sistemi kapsamında Türkiye’de kurulması planlanan radar sistemi halen Genelkurmay’da değerlendiriliyor. Tasarıyla ilgili sonuç bu değerlendirmeyi etkileyebilir.

İşte tasarının önemli maddeleri

Herkes Soykırım Tasarısı’ndan söz ediyor ama tasarının içinde ne olduğunu bilen neredeyse yok. İşte, tasarıda yeralan önemli maddeler:

– Ermeni soykırımı 1915 – 1923 yılları arasında Osmanlı İmparatorluğu tarafından tasarlanıp uygulandı ve yaklaşık iki milyon Ermeni’nin sınır dışı edilmesiyle, bunlardan 1,5 milyon kadın, erkek ve çocuğun öldürülmesiyle, kurtulan 500 bininin de evlerinden kovulmasıyla ve 2500 yıllık Ermeni varlığının anavatanından tasfiye edilmesiyle sonuçlandı.

– 24 Mayıs 1915’te Müttefik Kuvvetler; İngiltere, Fransa ve Rusya ilk kez açıkça bir başka hükümeti “insanlığa karşı suç” işlemekle itham eden ortak bir bildiri yayınladı.

– I. Dünya Savaşı sonrası Türk hükümeti, Ermeni soykırımının “organizasyonu ve uygulamasında” ve “Ermenilerin katliamı ve imhasında” yer almış bulunan üst düzey yöneticileri suçladı.

– Ermeni soykırımının başta gelen organizatörleri olan Harbiye (Savaş) Bakanı Enver, İçişleri Bakanı Talat ve Donanma Bakanı Cemal işledikleri suçlardan dolayı idama mahkum oldular, ancak mahkemelerin kararları uygulanmadı.

– 1913-1916 yılları arasında Osmanlı İmparatorluğu’nu nezdinde ABD Büyükelçisi olan Henry Morgenthau, aralarında Osmanlı İmparatorluğu’nun müttefiklerinin de yer aldığı çeşitli ülkelerin resmi görevlilerinin Ermeni soykırımına ilişkin protestolarını organize etti ve başını çekti.

– ABD Holokost Anma Müzesi’nde de gösterildiği gibi, Adolf Hitler, komutanlarına 1939’da Polonya’ya saldırı emri verdiğinde kendisine yöneltilen eleştirileri, “Bugün Ermeni soykırımını kim hatırlıyor” diyerek bertaraf etmiş ve Yahudi soykırımının önünü açmıştı.

– Soykırım sözcüğünü 1944 yılında ilk olarak kullanan Raphael Lemkin, BM Soykırımı önleme ve Cezalandırma Sözleşmesi’nin ilk savunucularındandı. Lemkin, Ermeni meselesini 20. yüzyıla ait kesin bir soykırım örneği olarak tanımlıyordu.

– Başkan Ronald Reagan 22 Nisan 1981 tarihli 4838 no’lu kamuoyu açıklamasında kısmen, Ermeni soykırımı, Kamboçya soykırımı ve Yahudi soykırımından çıkarılan derslerin asla unutulmaması gerektiğini” belirtti.

– 10 Eylül 1984’te kabul edilen Temsilciler Meclisi kararı (247) ile “Bu yılın 24 Nisan’ı ‘insanların insanlara insanlık dışı davranışının hatırlanmasının ulusal günü’ olarak düzenlenmiştir. ABD Başkanı bugünün tüm soykırım kurbanlarını, özellikle de 1,5 milyon Ermeni’nin hatırlanması için Amerikan vatandaşlarını çağırmaya yetkili kılınmış ve bu çağrıda bulunması kendisinden istenmiştir” denmiştir.

– ABD Soykırımı Anma Konseyi (bağımsız bir federal teşekkül) oybirliğiyle 30 Nisan 1981’de kendi müzelerinde Ermeni soykırımına yer vermeyi kararlaştırdı ve o günden beri de yer vermektedir.

– Başkan William Jefferson Clinton 24 Nisan 1998’de “Bu sene geçmişte de olduğu gibi Amerikan Ermenilerini tarihin en üzgün bölümlerinden biri olarak anacağız. Bu anma, yurdundan edilmeler ve 1,5 milyon Ermeni için yapılacaktır” demişti.

– Başkan George W. Bush ise 24 Nisan 2004’te “Bugün 20. yüzyılın en korkunç trajedilerinden birinin anılmasına ara vereceğiz. 1,5 milyon Ermeni’nin sürülerek öldürülmesini hatırlamak amacıyla saygı duruşundayız” dedi.

– Ermeni soykırımının uluslararası alanlarda tanınıp kabul edilmesine rağmen yerli ve uluslararası otoritelerin soykırımı cezalandırmadaki başarısızlıkları benzeri soykırımların olmasına ve gelecekte de olabilmesine bir nedendir ve Ermeni soykırımını tanımak gelecekte soykırımın önlenmesi için tek çözümdür. (Tasarı maddeleri TTK sitesinden alınmıştır.)

Uğur ERGAN-Zeynep ŞAFAK

 

ALATURKA AİLESİ ÜYELERİ NE DİYOR?