Güneydoğu Asya uzmanları, ASEAN’ın Kovid-19'la mücadele politikalarını yetersiz buluyor

CAKARTA/KUALA LUMPUR (AA) – MAHMUT ATANUR/ÖMER FARUK YILDIZ – Güneydoğu Asya uzmanları, yeni tip koronavirüse (Kovid-19) karşı yardım ve ortak mücadelede, Güneydoğu Asya Uluslar Birliğini (ASEAN) geç yanıt vermekle eleştirdi.

Tayland, Malezya ve Endonezya merkezli çeşitli kurumlardaki ekonomi, siyaset ve uluslararası ilişkiler uzmanları, ASEAN’ın birlik olarak Kovid-19'la mücadelede tepkisi, koordinasyon ve uyumun yanı sıra beklenen ekonomik durgunluğa ilişkin AA muhabirlerine değerlendirmelerde bulundu.

Cakarta'daki Stratejik ve Uluslararası Çalışmalar Merkezi (CSIS) ASEAN Uzmanı Firtri Bintang Timur, ''ASEAN, Kovid-19’a karşı başta toplantı düzenleme olmak üzere bölgesindeki salgın sürecinin yönetimi, sosyal güvenlik, maddi destek ve tıbbi malzeme sevkiyatı gibi çeşitli konularda ağır kaldı.'' dedi.

Sosyal ve sağlık meselesine ilişkin üye ülkelerin kendi imkanlarıyla mücadele etmek zorunda kaldığını belirten Timur, mevcut durumda gerekli desteklerin etkin olarak faaliyete geçirilmesi konusunda da yavaş kalınacağı endişesi bulunduğunu söyledi.

Hafta başında Kovid-19’a ilişkin telekonferans yoluyla düzenlenen olağanüstü zirveyle ASEAN’ın salgına karşı bir arada gözüktüğüne işaret eden Timur, ASEAN+3 mekanizmasıyla Çin, Japonya ve Güney Kore’den tıbbi malzemeler konusunda gerekli destek ve yardımların teşvik edilmesi gerektiğini vurguladı.

– "Birlikte hareket etme zamanı"

Synergy Politikaları Endonezya Merkezi Kurucusu ve uluslararası ilişkiler uzmanı Dinna Prapto Raharja, ASEAN ülkelerinin çoğunun Kovid-19'a karşı kendi çözüm yolu ve kaynaklarıyla mücadele ettiğini söyledi.

"ASEAN mekanizması, üyesi birçok ülkenin kendi çözüm yollarını oluşturmasından sonra ancak cevap verdi ve bu yanıt geç oldu." diyen Raharja, olağanüstü zirvede önerilen Kovid-19 fonunun da nasıl kullanılacağına ilişkin ortak karar olmadan somutlaşacağını düşünmediğini söyledi.

Raharja, ASEAN liderlerinin tedbir amacıyla finans, turizm ve lojistik gibi çeşitli sektörlerde salgının bölgedeki ekonomik etkilerinin haritasını çıkarması gerektiğinin altını çizerek ''Aşı, ilaç ve sağlık uzmanları konusunda da ASEAN üyelerinin, salgınla mücadelede kendi çıkarlarına yönelik ikili ilişkiler yerine birlikte hareket etme zamanı." dedi.

– "Kovid-19, Asya krizinden bile daha kötü olabilir"

Tayland Uluslararası Araştırmalar ve Güvenlik Enstitüsü (ISIS) Direktörü ve ekonomist Dr. Thitinan Pongsudhirak, Kovid-19 salgınının ASEAN genelinde devam ettiği müddetçe virüsün ekonomik etkilerinin daha kötüye gidebileceğini belirterek şunları söyledi:

"ASEAN+3 ülkelerinden Çin, Güney Kore ve Japonya, salgının ekonomik yönetimi alanında iyi performans sergiledi. ASEAN nezdinde ise Kovid-19’un ekonomik etkilerinin daha kapsamlı olacağını öngörüyorum. Kovid-19’un ekonomik sonuçları 1997-1998 Asya krizinden bile daha kötü olabilir. Çünkü o zaman kriz, finans sektörünü vurmuştu.

Ama şimdiki kriz, sektörlerle birlikte vatandaşları, özellikle maaşı bulunmayan insanları vurdu. ASEAN ekonomisi, esas olarak turizm ve ulaşım gibi hizmet sektörleriyle işliyor. En büyük darbeyi, bu endüstrilerin aldığını görüyoruz."

Pongsudhirak, ASEAN ülkelerinin şimdiye kadar sunduğu ekonomik kurtarma ve istikrar paketlerinin vatandaşlar için yeterli olmadığını savundu.

Singapur, Tayland ve Malezya gibi ülkelerin şimdilik salgının ekonomik zararıyla başa çıkabildiğini belirten Pongsudhirak, Endonezya, Filipinler, Myanmar ve Vietnam gibi ülkelerin durumunun kritik olduğunu vurguladı.

Pongsudhirak, "Bu durumda +3 ülkeleri Çin, Güney Kore ve Japonya’nın ekonomik rolü ASEAN için belirleyici olacaktır." dedi.

ASEAN’ın bu krizden kurtulmasının virüs kontrol politikalarının başarısına bağlı olduğuna işaret eden Pongsudhirak, "Eğer aşı üretilip devreye girerse psikolojik bir rahatlama meydana gelebilir. Virüs salgını, halihazırda ASEAN genelinde idare edilebilir bir durumda. Aşının devreye girmesi, bu süreci hızlandıracaktır." diye konuştu.

– "ASEAN ülkeleri, dışarıdan kredi alma yoluna başvurmamalı"

Malezya Parasal Adalet Hareketi Başkanı Prof. Kamil Mydin, ASEAN ülkelerinin el ele vererek Kovid-19 krizini aşabileceğini belirtti.

ASEAN’ın bu durum karşısında kendi potansiyeline inanıp, kendi pazarını kullanarak iyileşmesi gerektiğinin altını çizen Kamil, "Geçmişteki gibi IMF’den yardım istenirse Endonezya’nın düştüğü hataya düşeriz. Hatırlarsanız Endonezya’nın Asya krizi zamanında IMF’den aldığı krediler, neredeyse yarım asır sürecek bir borçlanma yaratmıştı." ifadesini kullandı.

Kamil, Malezya hükümetinin Kovid-19’un ekonomik etkilerini sübvanse etmek için yakın zamanda açıkladığı 250 milyar ringgitlik (396 milyar lira) teşvik paketine ilişkin de şu değerlendirmede bulundu:

"Teşvik paketi hamlesi yerindedir fakat sadece 22 milyar ringgitlik (34 milyar lira) bir kısmı mali teşvike ayrıldı. Bunun yetersiz olduğunu düşünüyorum. Mali teşvik, gayrisafi yurt içi hasılanın yüzde 10’una, yani 150 milyar ringgit (238 milyar lira) civarında bir rakama tekabül etmelidir.

Malezya hükümeti, bu teşvik paketi için kredi alındığını söyledi ama nereden aldıklarını açıklamadı. Bu süreçte, Malezya başta olmak üzere ASEAN ülkeleri dışarıdan kredi alma yoluna başvurmamalı, parasal genişleme yolunu tercih etmelidir."

– Az gelişmiş ASEAN ülkeleri, daha kolay toparlanacak

Malezyalı bir diğer ekonomist Prof. Mohd Nazari İsmail, dünyada hiçbir ülkenin Kovid-19 salgınının olumsuz etkilerine karşı hazırlıklı olmadığını belirterek “Borçluluk oranı en yüksek ülkeler, bu süreçte en kırılgan ekonomiler olacaktır ve ASEAN ülkeleri, bu kategoriye dahildir." dedi.

ASEAN ülkelerinin Kovid-19’un ekonomik etkileri sonrası iyileşme potansiyelini değerlendiren Mohd Nazari, "az gelişmiş bölge ülkelerinin daha büyük zarar göreceği" tezine katılmadığını kaydetti.

Mohd Nazari, “Az gelişmiş ülkelerde zaten borçluluk oranı az. Bu yüzden söz konusu ülkelerde iflas oranları da nispeten az olacak ve bu ülkeler, Malezya ve Singapur gibi ülkelerden daha kolay toparlanacaktır." görüşünü dile getirdi.

– Birliğin 10 üyesi bulunuyor

ASEAN, 1967'de Tayland'ın başkenti Bangkok'ta Endonezya, Malezya, Filipinler, Singapur ve Tayland arasında Bangkok Deklarasyonu'nun imzalanmasıyla kuruldu.

Birlik, ekonomik, sosyal ve kültürel gelişmenin desteklenmesinin yanı sıra bölgesel barışla güvenliğin artırılmasını amaçlıyor.


ASEAN'ın kurucu üyeleri Endonezya, Malezya, Tayland, Filipinler ve Singapur'un yanı sıra Brunei, Vietnam, Laos, Myanmar ve Kamboçya olmak üzere toplam 10 üyesi bulunuyor.

ALATURKA AİLESİ ÜYELERİ NE DİYOR?