Sahne Işığı Üzerine

sahne isiklari

Sahne Işığı Üzerine. İstanbul Büyükşehir Belediyesi Şehir Tiyatroları Işık Tasarımcısı Murat İşçi ile Röportaj. Olcay Muslu Gardner yazdı.

Sahne Işığı Üzerine

Meşalelerden, mumlardan ve yağ kandillerinden günümüze, bilgisayarların, dijital dimmerlerin, uzaktan kumandalı spotların kullanıldığı bugüne kadar, birçok değişimden geçen sahne ışıklandırması, gelişen teknolojiye ayak uydurarak, sahnedeki yeri ve önemini korumaya devam ediyor.

Bir oyunun sosyal durumunu belirlemede en etkili yollarından biri Sahne Işıklandırmasıdır.

Sahne Işıklandırmasının sanatsal değer kazanabilmesi, onu doğru ve amaca uygun olarak, sahne ışık tekniğinin başarılı bir şekilde uygulanabilmesiyle sağlanabilir.

Senelerini sanatla iç içe geçiren İstanbul Büyükşehir Belediyesi Şehir Tiyatroları Işık Tasarımcısı Murat İşçi; sahne ışıkları konusundaki tecrübelerini Haldun Taner Tiyatrosu kafeteryasında yaptığımız sohbette paylaştı.

Kadıköy Haldun Taner Tiyatrosu Işık Tasarımcısı ve Uzmanı olan Murat İşçi 1982’de tiyatro bölümünden mezun olduktan sonra 1986’da Yeşilçam piyasasında ışık tasarımcısı olarak çalışmaya başladı. Yerli, yabancı çok sayıda görüntü yönetmeni ile birlikte çalıştı. 1989’da şehir tiyatrolarına girdi. “Rome&Juliet” oyunu için yaptığı ışık tasarımıyla, tiyatro izleyicilerinin jüri üyesi olduğu “Tiyatronline Seyirci Ödülleri 2000” ödülünü kazandı. Tasarımını yaptığı oyunlardan bazıları; Ağrı Dağı Efsanesi, Derya Gülü, Kafkas Tebeşir Dairesi, Barışa Şans Verin, Sahibinin Sesi, İkinci Ses, Romeo&Juliet, Oyunlarla Yaşayanlar, Bir Atın Öyküsü, Koca Sinan.

1-      Işık Tasarımcısı olabilmek için neler yapmak gerekir? Işık Tasarımcısı için dikkat edilmesi gereken noktalar neler?

“Tasarım yapabilmek için eğitimli ve bilgi sahibi olmak gerekir. Ben tiyatro okulu mezunuyum. Tiyatronun kapsadığı her konuyu okudum eğitimini aldım. Oyunculuk, yazarlık v.s..Tüm donanımımla şehir tiyatrolarına geldiğimde sahneye konulacak eserlerin hazırlık aşamasında pek zorluk çekmedim. Mesela, antik yunan dönemine ait bir oyun sahnelenecekse; dönem hakkında donanımlı bir ışık tasarımcısı, döneme ait renkleri, atmosferi bu bilgileri ile daha iyi ortaya koyabilir. Bilgisine, birikimine göre yaratabilir.

Tabii tasarımcı her zaman yönetmenin hayaline hizmet eder. Bu kesindir. Işık tasarımcısı kendine özgü bilgisini, tarzını, yönetmenin isteği doğrultusunda kullanır. Yönetmen her şeyi bilmek zorunda değildir. Işık tasarımcısı, geçmiş tecrübeleri ve yaratıcılığı ile yönetmene yardımcı olmalıdır.

Diğer önemli nokta ise; bütün ekiple ortak bir çalışma yapmaktır. Dekorcu Tasarımcısı, Kostüm Tasarımcısı, Koreograf, Teknik sorumlular, Sahne Yönetmeni ile ortak bir çalışma yapmak çok önemlidir. Oyun Projesinin gerçekleşme aşaması bütün ekibin bir araya gelmesi ile olur. Proje koordinasyon toplantısı yapmak çok önemlidir. Bütün hikâyenin açık bir şekilde anlaşılması ve bir eylem planı çıkarmak önemlidir. Bu toplantıda, yaratıcı kadronun karşılıklı beyin fırtınası sırasında da pek çok güzel fikir yakalanabilir. Tüm bu fikirler bir üslup oluşturabilirse doğru iş doğmaya gebedir. Bir sanat projesi için önemli unsurlardan biri de yaratıcı kadronun deneyimli kişilerden oluşmasıdır. Tabii ekonomik gücün olması da projenin başarısını etkileyen önemli etkenlerden biridir”.

2-      Eskiden kullanılan ışık teknikleri ile günümüzde kullanılan ışık teknikleri arasında nasıl farklar vardır?

“Bence yok. Teknoloji gelişebilir ama sonuçta bir tane ampul vardır, ampulün arkasında bir ayna, önünde mercekler ve spotun şekiller yapmaya yarayan kürekleri vardır. Çocuğumuz bu. Bu çocuğun üstüne ne giydirirseniz giydirin fark etmez. Yani kaynak aynıdır. Şimdi robotlar kullanılıyor ama ben robotların tiyatral gösterilerde çok işe yaradığını düşünmüyorum. İnsanları çok renkli, fiyakalı ışıklar değil, doğru ışık etkiler. Ucuz ışık oyunlarıyla da bazı kesimi etkileyebilirsiniz ama doğru ışık kullanımı farklı bir şeydir. Bazen robotların kullanımı oyunun gizemini de yok edebilir. Robotlar hareket ettikçe mekanik sesler duyulur ve atmosferin kaybolmasına neden olabilir. Bu ilizyona dayalı oyunlarda dezavantajdır. Teknoloji kullanımı ile gösteriler daha renkli olabilir ama daha iyi olacak diye bir kanun yok”.

3-      Dans Gösterileri için ışık tasarımı yaparken nelere dikkat edilir?

“ Dansta alan boştur! Tabanda dans muşambası vardır. Arkada genellikle kumaş bir fon bulunur. Bu boyalı renkli bir kumaş ya da başka bir malzeme olabilir. Dans çalışmalarında iki şey vardır. Biri; dans edenleri aydınlatmak diğeri de; dans alanı içerisinde ışıkta mekân oluşturmak. Bu alanları yönetmenin isteğine göre biçimlendirebilirsiniz. Bir diğer ışık çalışması da; kulisten kulise kaybolan ışıklardır. Bunlar tabana düşmeyen, oyunun vücut seviyesinde olan, sadece dansçı o ışığa girdikçe ışığın pırıltısını alabileceğimiz ışıklardır.

Işık çok plastik bir malzemedir. İstediğiniz gibi yoğurabilirsiniz. Mesela; bir büyük kalp yaparsınız bir tane de küçük kalp. İkisini birbirine geçer bir şekilde ayarlayıp, yakıp söndürdüğünüzde o kalp atmaya başlar. İki tane spotla yapılabilecek çok basit bir şeydir. Tabii bu basit şeyleri de yapabilmek için bilgi birikimi, mesleği sevmek ve istekli olmak çok önemlidir. Işık tasarımcısı gerektiğinde tasarımını öne çıkaracak yeni makineler üretebilmelidir.

Işık tasarımı yapmak bana göre dünyanın en zevkli işlerinden biridir. Bir şey üretiyorsunuz. Tabii üretim aşamasında birkaç gün uykularınız kaçıyor, endişeleniyorsunuz ama sonra buna değdiğini görüyorsunuz. Bazı seyircilerin oyun bittikten sonra özellikle ışık kabinine gelip tebrik etmeleri hayatta aldığımız en güzel hediyelerden biridir”.

4-      Dansçı(Oyuncu)-Işık Bağlantısı Nasıl Kurulmalıdır?

“Sıkıntılı konulardan birisi de oyuncuların ışık alma konusundaki yetersizlikleridir. Bazı gösteriler oyuncu ile ışığın çok iyi anlaşmasını gerektirir. Bu nedenle ışık markeleri, açıları, oyuncunun karanlıktaki devinimi ve operatörün algısı önemlidir.

Oyuncunun oyun boyunca kirpiklerinde ışığı hissetmesi gerekir. Bazen oyuncunun ışığı oyun içinde yanabilir. Operatörün gösterdiği alternatife doğru profesyonelce ulaşmalıdır”.

5-      Seyirci-Işık Bağlantısı Nasıl Kurulmalıdır?

“Işık, seyircinin oyunu görmesini ve oyunun içeriğine bağlanmasını sağlar. Eğer oyun atmosferi dışında kullanım varsa bu seyirciyi rahatsız eder. Işığın keskin hareketleri gözü rahatsız edeceğinden zorunlu olmadıkça kullanılmamalıdır”.

6-      Dekor-Işık Bağlantısı Nasıl Olmalıdır?

“Dekorun gerekli şekilde aydınlatılması çok önemlidir. İki şey vardır. Aksiyon alanı içerisindeki oyuncunun aydınlatılması ve dekorun aydınlatılması. Aksiyon devam ederken dekoru fazlasıyla aydınlatmak rahatsız bir durum yaratır. Her ögeyi yerinde ve doğru ölçülerde kullanmak gerekir. Tabii ki radikal işler yapmıyorsak.

Bir de dekorun malzemesi çok önemlidir. Kullanılan malzeme, geçirgenlik durumu veya dekor biçiminin oluşturduğu engelleme çok önemlidir”.

7-      Kostüm-Işık Bağlantısı Nasıl Olmalıdır?

“Kostümde renk, biçim, kumaş cinsi çok önemlidir. Işıkla bezendiğinde başka boyutlara götürür görünümü. En kötüsü ise oyun alanı içerisinde yanyana iki oyuncunun birbiri zıttı renklerde kostüme sahip olmalarıdır. Açık renk çok vurgu alırken, koyu renk az vurgulanır”.

8-      Makyaj-Işık Bağlantısı Nasıl Olmalıdır?

“Farklı tenlere sahip oyuncular aynı ışık alanına girdiğinde çok can sıkıcı bir durumla karşılaşılır. Oyuncuların özel bir makyajı yoksa standart sahne makyajı yapmalılar. Tenlerinde ortalama bir değeri tutturmalılar”.

SONUÇ: “Işık, sahneye hayat verir. Bilgi, sevgi, özveri ve koordinasyon bizlerin, seyretmeye gelenlere iyi ve doğru görüntülerle hizmet etmemizi sağlar”. 

Murat İşçi’ye değerli vaktini ve bilgisini bizlerle paylaştığı için çok teşekkür ediyor, yazımı David Belasco’nun sözleriyle noktalıyorum.

“Bir şarkının ezgisi için müzik ne ise, dram için de ışık odur. Bir piyesin sahneye konuluşunda, o piyesin ruh halleri ile duygularını seyirciye ulaştırmak yönünden, bu derece etkili başka hiçbir etken yoktur. Yaşam için kan ne derece önemli ise, dramatik bir eser için de ışık o derece önemlidir”.

                                                                    David Belasco 1859–1931

Sevgilerimle 

Olcay M. Gardner

Advertisements
Önceki haberA Milli Futbol Takımımız ABD’ye geliyor
Sonraki haberMesajınız var?!
Olcay Muslu Gardner Lisans ve Yüksek Lisans Eğitimini İstanbul Teknik Üniversitesi Devlet Konservatuarı’nda tamamladı. Uluslararası dans grubunda profesyonel dansçı olarak dans etti. Yurt içi ve yurt dışında çok sayıda turneye katıldı. Türkiye, Almanya, Belçika, Hollanda, İsviçre, Çin ve İsrail’de 200’den fazla sahne performansında görev aldı. Ardından merkezi Almanya’da bulunan uluslararası organizasyon firmasının İstanbul şubesinde Sanat Koordinatörü olarak çalıştı. 2006 senesinden bu yana Amerika'nın ilk Türkçe e-gazetesi olan Alaturkaonline gazetesinde Kültür- Sanat yazarlığı yapmakta olan Gardner, halen İstanbul Teknik Üniversitesi Müzikoloji ve Müzik Teorileri Doktora Programı’na devam etmektedir. Türkiye ve yurt dışından sanatçı, akademisyen, kurum ve kuruluşlarla ortak projeler geliştirip koordine etmektedir. Olcay M. Gardner completed her Bachelor and Master degrees at Istanbul Technical University State Conservatory in Istanbul-Turkey. She performed as a professional dancer in the multinational dance company and toured extensively in Turkey, Europe and the Far East, performing more than 200 stage shows. Following this, she worked as an artistic coordinator in the Istanbul office of an international organization company. She has been cultural-art colomnist for Alaturka-online, the first America based Turkish language e-newspaper since 2006, and is continuing her doctoral education in the Istanbul Technical University Musicology and Music Theories Programme. She is currently develops and coordinates joint projects with national-international artists, academicians and organizations.

1 YORUM

ALATURKA AİLESİ ÜYELERİ NE DİYOR?