Şanghay Beşlisi nedir, hangi ülkelerden oluşuyor?

Şanghay Beşlisi Çin, Rusya, Kazakistan, Kırgızistan ve Tacikistan tarafından oluşturuldu. 2021 yılında İran’ın da katılımıyla üye sayısı dokuza çıkan Şanghay Beşlisi, bölgesel barış, güvenlik ve istikrarın korunmasını amaçlıyor. Türkiye, Şanghay Beşlisi’nin diyalog ortağı ülkeler arasında yer alıyor.

Şanghay Beşlisi nedir, hangi ülkelerden oluşuyor?

1996 yılında oluşturulan Şanghay Beşlisi 2001 yılında Özbekistan’ın katılımıyla üye sayısını altıya çıkarttı. 9 Haziran 2017’de Nur-Sultan’da gerçekleştiren zirvede Hindistan ve Pakistan’ın örgüte katılması ile üye sayısı sekize çıktı. Gözlemci statüsünde olan İran’ın 17 Eylül 2021’de Şanghay İşbirliği Örgütüne tam üye olarak kabul edilmesi ile üye sayısı dokuza çıktı.

ŞANGHAY BEŞLİSİ NEDİR, HANGİ ÜLKELERDEN OLUŞUYOR?

26 Nisan 1996’da Şanghay’da toplanan beş ülkenin Sınır Bölgelerinde Askeri Güvenin Derinleştirilmesi Anlaşmasını imzalamasıyla Şanghay Beşlisi kuruldu.

Bundan sonra Şanghay Beşlisi yıllık görüşmeleri sırasıyla 1998’de Almatı’da, 1999’da Bişkek’te, 2000’de ise Duşanbe’de yapıldı.

2001 yılında ise görüşmeler ŞİÖ’nün kuruluşu ile sonuçlandı. Beş devlet ile başlayan örgütün tam üye sayısı sonra altıya ulaştı: Rusya, Çin, Kazakistan, Tacikistan, Kırgızistan, Özbekistan.

Haziran 2001’de üye devletler Sankt-Peterburg Zirvesinde örgütün amaç, prensip, yapı ve işleyişini belirleyen ŞİÖ Beyannamesini imzaladı. Ayrıca zirvede bir “anti-terör ajansı”nın kurulmasını öngören bir anlaşma daha imzalandı.

ABD karşıtı ilk ciddi adım, 2005’te atılmıştır. ŞİÖ zirve toplantısında, ABD’ye Orta Asya’daki askeri varlığına son verme çağrısı yapılmıştır. Bunun üzerine, Özbekistan’daki ABD askerleri ülkeyi terk etti.

Ağustos 2007’de ŞİÖ’ye üye altı ülke, Rusya’nın Ural Dağları’nda ‘Barış Misyonu 2007’ adıyla ortak bir askeri tatbikat gerçekleştirdi.

Türkiye 2012’de, Şangay İşbirliği Örgütüne (ŞİÖ) Diyalog ortağı olarak katıldı. Katılım sonrası kararı değerlendiren Çin’deki akademisyenler ve Rus analistler bu kararın hem ŞİÖ hem de Türkiye açısından bir devrim niteliğinde olduğunu belirttiler.

Üye Ülkeler:

Çin Halk Cumhuriyeti, Rusya Federasyonu, Kırgızistan, Tacikistan, Kazakistan, Özbekistan, Hindistan, Pakistan, İran*

Gözlemci Ülkeler:

Afganistan, Moğolistan, Belarus,

Diyalog Ortağı Ülkeler:

Türkiye, Azerbaycan, Sri Lanka, Ermenistan, Kamboçya, Nepal, Suudi Arabistan, Mısır ve Katar

ŞANGHAY BEŞLİSİ AMACI NEDİR?

Üye ülkeler arasında karşılıklı güven, iyi komşuluk ve dostluk ilişkilerinin güçlendirilmesi, bölgesel barış, güvenlik ve istikrarın korunması için ortak çaba sarfedilmesi, terörizm, köktencilik, ayrılıkçılık, örgütlü suçlar ve yasadışı göçle ortak mücadele edilmesi, ayrıca siyaset, ekonomi, bilim ve teknoloji, kültür ve eğitim, enerji, çevre konularında işbirliğinin geliştirilmesidir.

ALATURKA AİLESİ ÜYELERİ NE DİYOR?